In persoonlijke en zakelijke contacten tussen mensen kunnen meningsverschillen of communicatiestoornissen voorkomen waaruit een conflict kan ontstaan. Indien men ondanks dit conflict toch met elkaar moet blijven omgaan, bijvoorbeeld omwille van zakelijk of persoonlijk belangen kan dit leiden tot hoog op lopende spanningen. In het beste geval komen mensen zelf tot een oplossing van het conflict. Soms echter heeft men hulp nodig van een derde om te bemiddelen tussen de partijen.
WAT IS MEDIATION?
Letterlijk vertaald betekent mediation
'bemiddeling'. Dat is feitelijk niet helemaal juist want bij mediation
onderhandelen de partijen zelf. Wel wordt door de mediator het proces in gang
gezet en van begin tot eind begeleid om te trachten het conflict op een voor
beide partijen aanvaardbare manier op te lossen. Een mediator is een professionele bemiddelaar die op basis van zijn of haar kennis en vaardigheden de partijen helpt bij het vinden van de oplossing voor hun conflict. Een mediator blijft steeds neutraal en beslist niet over de uitkomst van het geschil.. Het gaat er de mediator niet om wie er "gelijk heeft". De mediator wil van beide partijen het verhaal horen opdat partijen elkaars verhaal horen. Dat leidt vaak tot reacties als "hé, ik wist niet dat je dat toen zo bedoelde, ik dacht ….". In de tweede fase van de mediation worden de geschilpunten verder besproken. Het proces wordt afgesloten met een oplossing die door beide partijen wordt 'gedragen'
DE PROCEDURE
De procedure bij mediation is eenvoudig.
1. Één van de partijen neemt contact op met de mediator om te kijken of mediation mogelijk is. (Uiteraard kunnen partijen deze stap ook gezamenlijk zetten.) Wanneer de mediator denkt dat mediation mogelijk is kan de andere partij benaderd worden.
2. Voordat de eigenlijke gesprekken beginnen, sluiten de mediator en de partijen een mediation overeenkomst. In deze overeenkomst spreken de partijen af dat zij de mediation tot een succesvol einde proberen te brengen. Ook wordt vastgelegd dat de gesprekken vertrouwelijk zijn. De overeenkomst wordt ondertekend door beide partijen en de mediator.
3. De mediator start de mediation met de kennismaking, een nadere toelichting op het mediation proces, en het doornemen van de spelregels zoals vertrouwelijkheid van hetgeen besproken wordt. In deze exploratiefase mogen alle betrokkenen hun beeld van het conflict beschrijven.
Gezien de emoties die vaak spelen zal deze fase moeilijker zijn dan het in eerste instantie lijkt. Het is immers zaak verder te komen dan pijn uit het verleden, geschonden vertrouwen, details die niet tot een oplossing bijdragen en het betrekken van juridische stellingen. Aan het eind van deze fase zal de mediator een goed beeld willen hebben van de bedoelingen, belangen en wensen van de partijen.
4. In de volgende fase zal de mediator de belangen van de betrokken partijen formuleren in de vorm van positieve wensen op een wijze die bij partijen zoveel mogelijk weerklank vindt. Gemeenschappelijke belangen spelen daarbij natuurlijk ook een rol. Doel is te komen tot een samenvatting van het probleem met een nieuw perspectief op de toekomst. Vervolgens wordt een onderhandelingsagenda gemaakt.
In de hierop volgende onderhandelingsfase wordt gekeken naar oplossingen voor de eerder genoemde wensen en belangen die in het conflict een rol spelen. Daarbij is niet direct het streven te komen tot een allesomvattende oplossing. In deze fase speelt creativiteit in het denken een belangrijk rol maar ook het gebruik van objectieve criteria.
5. Aan het einde van de mediation zet de mediator alle gemaakte afspraken op papier. Deze overeenkomst (ondertekend door beide partijen en mediator) is rechtsgeldig, wat betekent dat een partij de afspraken bij de rechter af kan dwingen als de andere partij zich niet hieraan houdt.
6. De afsluiting kan bestaan uit een ritueel. Dat kan simpel zijn als handen schudden, de overdracht van sleutels of samen uit eten gaan. Het is geheel afhankelijk van hetgeen besproken is hoe hieraan verder inhoud wordt gegeven.
WEL EN GEEN REGELS
Mediation is gericht op het oplossen van een conflict op informele wijze, wat inhoudt dat er is niets voorgeschreven over wat wel en wat niet mag in de oplossing van het conflict. De partijen bepalen dit geheel zelf, het blijft hun eigen verantwoordelijkheid. Uiteraard dienen zij te toetsen of hun oplossing van het conflict past binnen de wettelijke regels in onze samenleving.
EMOTIES
Zo simpel als hierboven ligt het in de praktijk natuurlijk niet altijd.
Onder de oplossing ligt een vaak een fikse hoeveelheid emoties en kwetsingen. Partijen hebben elkaar in het verleden (onbedoeld) geraakt, en het conflict verhardde zich. Waar het uiteindelijk om ging is naar de achtergrond geraakt.
In het proces van mediation probeert de mediator partijen langzaam terug te brengen naar het onderwerp. Het is daarvoor noodzakelijk dat partijen (van elkaar) (h)erkenning krijgen voor hun verhaal en hun emoties.